AspartylglucosaminurieInleiding

Aspartylglucosaminurie is een autosomaal recessieve lysosomale stapelingsziekte. Het is een 'oligosaccharidose' (ook wel glycoproteïnose genoemd).

Lysosomen zijn onderdelen van de cel. Je kunt ze zien als kleine recyclefabriekjes. Hier worden oude, kapotte onderdelen van de cel afgebroken. Ook worden hier indringers van buiten opgeruimd. In de lysosomen worden grote stoffen in kleine stukjes geknipt. Die stukjes worden daarna ergens anders in de cel opnieuw gebruikt. In een cel zitten gemiddeld 300 lysosomen. In één lysosoom werken ongeveer vijftig enzymen. Een enzym is een eiwit dat een taak in het lichaam uitvoert. Elk enzym doet een eigen stap in het afbreekproces. Werkt een enzym niet of niet goed? Dan kan een stap niet worden uitgevoerd. De stof die afgebroken had moeten worden, stapelt zich dan op in het lysosoom. Vandaar de naam 'lysosomale stapelingsziekten'. Een ongewenste stof stapelt zich op in het lysosoom. Dat heeft gevolgen voor de cel en uiteindelijk ook voor de organen en het lichaam.

Bij aspartylglucosaminurie worden 'glycoasparaginen' niet afgebroken. Dat zijn korte suikerketens die aan een eiwit vastzitten. Het lichaam heeft deze stoffen steeds nodig. Bij gezonde mensen maakt het lichaam ze aan en breekt ze weer af. Het afbreken (recyclen) gebeurt in de lysosomen. Bij patiënten met aspartylglucosaminurie loopt dit afbraakproces vast.

Bij kinderen met aspartylglucosaminurie werkt het enzym aspartylglucosaminidase (ook wel glycosylasparaginase) niet goed. Het wordt niet of nauwelijks gemaakt. Daardoor kunnen bepaalde glycoasparaginen niet worden afgebroken. Vooral de stof aspartylglucosamine stapelt zich op in de lysosomen. Ook zit er veel van deze stof in de urine.

Aspartylglucosaminurie hoort bij een groep ziekten: de 'glycoproteïne stapelingsziekten'. Bij al deze ziekten werkt een enzym niet goed. Daardoor kunnen lichaamscellen bepaalde korte suiker- en eiwitketens niet afbreken. De andere ziekten in deze groep zijn:

  • Alfa-mannosidose (niet werkend enzym: alfa-mannosidase)
  • Bèta-mannosidose (niet werkend enzym: bèta-mannosidase)
  • Alfa-fucosidose (niet werkend enzym: alfa-fucosidase)
  • Sialidose (niet werkend enzym: alfa-neuraminidase)
  • Galactosialidose (niet werkend enzym: beschermfactor voor neuraminidase en bèta-galactosidase)
  • Schindler's ziekte (niet werkend enzym: alfa-N-galactosaminidase)
  • Mucolipidose 2 / I-cel ziekte (niet werkend enzym: N-acetylglucosamine-1-fosfotransferase)
  • Mucolipidose 3 (niet werkend enzym: N-acetylglucosamine-1-fosfotransferase)