Galactosialidose is een zeer zeldzame, erfelijke stofwisselingsziekte. Met 'stofwisseling' wordt het omzetten en verwerken van stoffen in ons lichaam bedoeld. Dat is nodig voor de opbouw van weefsels, zoals spieren, botten en organen en voor het vrijmaken van energie. De Stofwisseling vindt plaats in alle cellen van ons lichaam, waar enzymen hun werk doen. Als er iets mis is met een enzym, is de stofwisseling verstoord. Een bepaalde stof kan niet meer worden omgezet en hoopt zich op in de cel, terwijl het mogelijk belangrijke product te weinig of soms helemaal niet meer gevormd wordt. Deze situatie kan tot min of meer ernstige klachten leiden. Dit noemen we een stofwisselingsziekte.

Typen galactosialidose
Bij patiënten met galactosialidose ontbreekt er een beschermeiwit voor twee enzymen, die daardoor allebei hun werk niet kunnen doen. De kenmerken van de ziekten hebben dan ook overlap met andere ziekten, waarbij één van die enzymen ontbreekt. In 1978 werd voor het eerst een patiënt gevonden die beide enzymen niet leek te hebben. In 1982 werd het precieze defect ontdekt dat bij galactosialidosepatiënten voor de ziekteverschijnselen zorgt.
Er zijn verschillende typen galactosialidose, met grote verschillen in de ernst van de symptomen. Twee typen treden al op bij de geboorte of kort daarna (tot enkele maanden na de geboorte). De vroeg infantiele vorm is zeer ernstig, terwijl de laat-infantiele vorm vrij mild is. Het derde type is de juveniele vorm, waarbij de ziekte zich meestal in de jeugd openbaart.

Zeldzaamheid
Galactosialidose is zeer zeldzaam. Op de hele wereld zijn zo'n 70 patiënten bekend, waarvan de meeste uit Amerika of Italië komen. In Nederland komt de ziekte voor bij ongeveer 1 op de 2,5 miljoen levend geboren kinderen.

Achtergrond
Lysosomale stapelingsziekten
Lysosomen zijn onderdelen in de cellen van een mens. Het zijn in feite de recyclefabriekjes van de cel, waar moleculen worden afgebroken. Dit zijn oude, kapotte cel onderdelen, of bijvoorbeeld delen van virussen of bacteriën die door het lichaam zijn vernietigd. In deze lysosomen worden grote moleculen in kleinere stukken geknipt, waarna ze vervolgens door de Cel hergebruikt worden. De gemiddeld 300 lysosomen in een Cel zijn zeer verschillend. Hun vorm is afhankelijk van welke moleculen ze precies moeten afbreken. Binnen een lysosoom zijn zo’n vijftig enzymen actief, die elk een specifieke stap in het verknippen van een stof uitvoeren. Als er een Enzym ontbreekt of zijn werk niet goed doet, kan één stap in de verwerking niet worden uitgevoerd. De stof die verwerkt had moeten worden, hoopt zich dan op in het lysosoom. Vandaar de naam lysosomale stapelingsziekten: een ongewenste stof stapelt zich op in het lysosoom. Dit heeft gevolgen voor de cel en uiteindelijk ook voor de organen en het lichaam.

Stapeling van korte eiwit- en suikerketens
De stoffen die niet worden afgebroken bij galactosialidose, zijn zogenoemde 'oligosacchariden'. Dat zijn korte ketens van eiwitten en/of suikers. Het zijn stoffen die het lichaam nodig heeft om te groeien en voor stevigheid. Ze zitten bijvoorbeeld in botten of kraakbeen. In gezonde mensen worden zulke stoffen continu gemaakt en weer afgebroken. Zo worden ze steeds ververst. Het reclyclen gebeurt in de lysosomen. Bij patiënten met galactosialidose gaat er bij dat afbreken iets mis, waardoor het recycleproces ergens vastloopt.

Het defecte of ontbrekende enzym
Galactosialidose wordt veroorzaakt door een afwijking in lysosomaal eiwit dat twee functies heeft. Aan de ene kant heeft het een enzymfunctie. Het kan dus bepaalde eiwitten 'in stukken knippen'. Deze functie is bij galactosialidosepatiënten gewoon intact. De andere functie van het eiwit is een beschermende functie. Het eiwit wordt dan ook 'protective factor' (beschermfactor) genoemd. Het beschermende eiwit koppelt in het lysosoom aan twee andere, neuraminidase en β-galactosidase. Zo zorgt het ervoor dat die enzymen heel blijven en hun werk kunnen doen. Zonder de 'beschermfactor' werken deze twee enzymen niet of nauwelijks. Het is die beschermende functie die kapot is bij galactosialidose.

Verwante aandoeningen
Galactosialidose hoort bij een groep van ziekten, de zogenaamde 'glycoproteïne stapelingsziekten'. Bij alle ziekten in deze groep is er een enzymdefect waardoor de lichaamscellen bepaalde korte eiwit-en suikerketens niet kunnen afbreken. De andere ziekten in deze groep zijn:
α-Mannosidose (defect enzym: α-mannosidase)
β-Mannosidose (defect enzym: β-mannosidase)
α-Fucosidose (defect enzym: α-fucosidase)
Sialidose (defect enzym: α-neuraminidase)
Aspartylglucosaminurie (defect enzym: aspartylglucosaminidase)
Schindler's ziekte (defect enzym: α-N-galactosaminidase)
Mucolipidose 2 / I-cel ziekte (defect enzym: N-acetylglucosamine-1-fosfotransferase)
Mucolipidose 3 (defect enzym: N-acetylglucosamine-1-fosfotransferase)