NKH (Non-ketotische hyperglycinemie)Inleiding

In onze voeding zitten drie soorten voedingsstoffen: vetten, koolhydraten (suikers) en eiwitten. Eiwitten zitten bijvoorbeeld in vlees, melkproducten, brood, andere graanproducten en peulvruchten.

Eiwitten hebben veel taken in het lichaam. Ze zijn een bouwstof voor spieren en geven stevigheid aan de huid en de botten. Veel eiwitten helpen bij het opnemen en verwerken van andere stoffen. Hormonen bestaan uit eiwit. Ook antistoffen zijn eiwitten; die maakt het afweersysteem om virussen en bacteriën op te ruimen.

Voor al die taken zijn verschillende eiwitten nodig. Het lichaam krijgt die niet kant-en-klaar binnen via de voeding. Eiwitten die we eten, worden eerst afgebroken tot losse aminozuren. Daarna bouwt het lichaam daar de eiwitten van op die het zelf nodig heeft. Er zijn twintig soorten aminozuren. Je kunt eiwitten vergelijken met kralenkettingen, waarbij de aminozuren de kralen zijn.

Aminozuren zijn niet alleen bouwstenen van eiwitten. Ze spelen ook een belangrijke rol in de stofwisseling van cellen. Veel aminozuren zijn de bouwstenen voor andere belangrijke stoffen, zoals vitamines, hormonen en de bouwstenen van DNA. Ook kan het lichaam aminozuren, als dat nodig is, omzetten in glucose of gebruiken als energiebron.

Non-ketotische hyperglycinemie hoort bij de groep stoornissen in de aminozuurstofwisseling. Patiënten met deze ziekte kunnen het aminozuur glycine niet goed afbreken. Bij dit soort ziekten gaat er iets mis bij de afbraak van aminozuren, of het lichaam krijgt de aminozuren niet goed in de cel. Daardoor stapelt een aminozuur (of een tussenproduct ervan) zich op.

Het defecte of ontbrekende enzym
Normaal breekt het lichaam glycine af met een enzymcomplex van vier enzymen: het glycinesplitsingssysteem. Bij patiënten met non-ketotische hyperglycinemie werkt een of meer van deze enzymen niet goed. De fout zit meestal in het GLDC-gen (bij ongeveer 70 tot 75% van de patiënten). Minder vaak zit de fout in het AMT-gen of het GCSH-gen.

Non-ketotische hyperglycinemie is een erfelijke, zeldzame ziekte. Wereldwijd komt de ziekte naar schatting voor bij 1 op de 200.000 tot 1 op de 250.000 pasgeborenen. Er zijn enkele tientallen patiënten in Nederland bekend.

Met 'stofwisseling' bedoelen we het omzetten en verwerken van stoffen in ons lichaam. Dat is nodig voor de opbouw van weefsels, zoals spieren, botten en organen, en voor energie. De stofwisseling gebeurt in alle cellen van het lichaam. Enzymen doen daar het werk. Werkt een enzym niet goed, dan raakt de stofwisseling verstoord. Een stof kan dan niet goed worden omgezet en stapelt zich op in de cel. Of een belangrijk product wordt te weinig of niet meer gemaakt. Dat kan klachten geven. Dan spreken we van een stofwisselingsziekte.