Eindelijk iets te betekenen voor mensen met PGM1 deficiëntie

‘We hebben een behandelbare ziekte gevonden’, vertelt Dirk Lefeber, onderzoeker aan het RadboudUMC. Door een groot internationaal onderzoek, gecoördineerd door Lefeber en Thorsten Marquardt van de Universitätsklinikum Münster in Duitsland, is de stofwisselingsziekte phosphoglucomutase 1 (PGM1) deficiëntie ontdekt en het ziektemechanisme ontrafeld. Dit is gepubliceerd in The New England Journal of Medicine van februari 2014. Deze stofwisselingsziekte kan worden behandeld en patiënten kunnen door bloedonderzoek gediagnosticeerd worden.

PGM1 deficiëntie
Bij PGM1 deficiëntie mist het enzym phosphoglucomutase 1 (PGM1). ‘Dit enzym heeft een aantal belangrijke taken’, vertelt Lefeber. ‘Een van deze taken is de opslag van suiker (energie) als die energie even niet nodig is, maar ook om energie vrij te maken als dat wel nodig is. Een andere taak van het enzym is om suikers aan eiwitten te plakken.’ Als dit enzym niet werkt, kunnen er diverse klachten ontstaan, zoals lage bloedsuikerspiegels, leverklachten, spierklachten, groeivertraging en hartklachten, waaraan drie van de 19 patiënten uit de studie overleden zijn. Een gespleten huig is het enige symptoom dat bij 80-90% van de patiënten al bij de geboorte aanwezig is en makkelijk te herkennen is door goed in de mond te kijken. PGM1 deficiëntie is een combinatie van een ziekte in de glycogeenstofwisseling (GSD) en de glycosylering van eiwitten (CDG).

Ontdekte behandeling
Uit dit onderzoek bleek ook dat de symptomen van PGM1 deficiëntie te behandelen zijn door het defecte enzym te omzeilen. Lefeber: ‘Ten eerste krijgen patiënten galactose voorgeschreven. Hierdoor worden de suikers beter in eiwitten ingebouwd . Daarnaast moeten patiënten regelmatig complexe koolhydraten eten, om ervoor te zorgen dat hun bloedsuikerspiegels hoog genoeg blijven en patiënten dus genoeg energie hebben. Als laatste moeten patiënten overmatige inspanning vermijden, om hartfalen en spierverval te voorkomen .’

Behandeling in de toekomst
Het bleek dat bij patiënten die galactose voorgeschreven krijgen, de bloedwaarden verbeteren en de klachten verminderen. Vervolgonderzoek moet uitwijzen of de klachten wegblijven, of de levensverwachting stijgt en de levenskwaliteit verbetert. ‘Maar de eerste resultaten zijn hoopgevend’, zegt Lefeber. ‘Bijvoorbeeld twee meisjes die nog niet in de puberteit zaten, kwamen door de voorgeschreven galactose wel in de puberteit. Ook was er een meisje met groeiachterstand, waarbij de hoeveelheid groeihormoon gehalveerd kon worden.’  Het RadboudUMC heeft een protocol opgesteld waarin is vastgelegd of nieuwe patiënten ook mee kunnen doen aan vervolgonderzoek en dus galactose voorgeschreven krijgen.

Vergoedingsproblemen
Een probleem is nog de vergoeding van galactose. Galactosepoeder is via de apotheek, maar ook via internet te verkrijgen. De kosten kunnen oplopen tot honderden euro’s per maand. Zorgverzekeraars willen het alleen nog niet vergoeden, omdat zowel de ziekte als de behandeling onbekend zijn.

Neonatale screening
In dit onderzoek is ook de eerste stap gezet voor eventuele neonatale screening. ‘In bloedspots kunnen we de activiteit van PGM1 meten. Dit maakt de diagnose van PGM1 deficiëntie makkelijker. Hier is maar een heel klein beetje bloed voor nodig. Voor PGM1 deficiëntie echter in de hielprik kan worden opgenomen, moet er nog meer onderzoek gedaan worden naar de effectiviteit van de behandeling en de nauwkeurigheid van de screening.’

Voor patiënten
‘Door dit onderzoek kunnen we eindelijk iets betekenen voor patiënten die we tot nu toe geen diagnose of effectieve behandeling konden geven’, vertelt Lefeber. ‘We kunnen het herkennen aan de gespleten huig, de diagnose stellen in bloed en vervolgens behandelen. Sinds deze studie met alleen buitenlandse patiënten, zijn nu ook in Nederland de eerste twee patiënten met PGM1 deficiëntie gevonden.’

Bron: Tegtmeyer LC, et al (2014). Multiple phenotypes in Phosphoglucomutase 1 deficiency. The New England Journal of Medicine; 370(6): 533-542

Reageren is niet mogelijk