Tyrosine hydroxylase deficiëntie

Tyrosine hydroxylase deficiëntie 

Inleiding

Tyrosine hydroxylase deficiëntie is een zeldzame, erfelijke stofwisselingsziekte. Met 'stofwisseling' wordt het omzetten en verwerken van stoffen in ons lichaam bedoeld. Dat is nodig voor de opbouw van weefsels, zoals spieren, botten en organen en voor het vrijmaken van energie. De stofwisseling vindt plaats in alle cellen van ons lichaam, waar enzymen hun werk doen. Als er iets mis is met een enzym, is de stofwisseling verstoord. Een bepaalde stof kan niet meer worden omgezet in een andere stof. De eerste stof hoopt zich op en de tweede is onvoldoende aanwezig. Als dit tot klachten leidt, noemen we het een stofwisselingsziekte.

Achtergrond
De eerste patiënten met tyrosine hydroxylase deficiëntie werden ontdekt in de jaren negentig van de vorige eeuw. Vrij snel daarna werd de genetische achtergrond (de erfelijke aanleg) van de ziekte ontrafeld.

Zeldzaamheid
Tyrosine hydroxylase deficiëntie is een zeldzame stofwisselingsziekte. Er zijn enkele patiënten in Nederland gediagnosticeerd, maar het is onbekend hoe vaak de ziekte precies voorkomt.

Het defecte of ontbrekende enzym
Het enzym tyrosine hydroxylase is betrokken bij de omzetting van tyrosine naar dopamine, een belangrijke stof voor de signaaloverdracht (neurotransmitter) in de hersenen. Doordat bij patiënten met tyrosine hydroxylase deficiëntie het enzym tyrosine hydroxylase niet of niet goed werkt wordt onvoldoende dopamine gevormd en ontstaan problemen in het zenuwstelsel.

Symptomen

Op basis van de neurologische symptomen kunnen 2 groepen patiënten (groep A en B) worden onderscheiden.  Bij groep A patiënten ontstaan de symptomen meestal  in het eerste levensjaar, waarbij met name onwillekeurige bewegingen, weinig bewegen en verkrampte spieren op de voorgrond staan.  Bij groep B patiënten ontstaan de symptomen al in de eerste levensmaanden, waarbij weinig bewegen, slappe spieren, tremoren, uitgebreide onwillekeurige bewegingen en krampachtige oogbewegingen optreden. Daarnaast komt in groep B een verstandelijke beperking voor en kunnen klachten bestaan van kwijlen, zweten en instabiele lichaamstemperatuur. 

Diagnose

De diagnose tyrosine hydroxylase deficiëntie wordt gesteld door het meten van de concentratie afbraakproducten van neurotransmitters (waaronder dopamine). Dit wordt gemeten in ruggenmergvocht en om dit te verkrijgen is een ruggenprik nodig. Daarnaast worden ook metingen verricht in urine. Het is niet mogelijk om de activiteit van het enzym tyrosine hydroxylase te meten in gemakkelijk bereikbare weefsels, zoals bloed of huidcellen.

Behandeling

Tyrosine hydroxylase deficiëntie is niet te genezen. Wel is het mogelijk om met bepaalde medicijnen (L-dopa (Synemet), die de ontbrekende neurotransmitter dopamine bevatten, de symptomen van de ziekte bij zowel groep A als B patiënten zoveel mogelijk te bestrijden.  Bij groep A patiënten is er meestal een snelle verbetering merkbaar en blijven er geen of slechts milde symptomen over. Bij groep B patiënten duurt het meestal langer (tot maanden) voordat er een duidelijke verbetering merkbaar is en blijven er meestal wel symptomen, al of niet in mindere mate. bestaan. 

Erfelijkheid

Stofwisselingsziekten zijn erfelijke ziekten. Dat betekent dat je met de ziekte geboren wordt en er niet van kan genezen. Het betekent meestal dat de ouders van te voren niet hadden kunnen weten dat hun kind ziek zou worden. In de meeste gevallen hebben beide ouders nergens last van. Zij zijn dan “gezonde dragers” van een afwijkend gen en hebben daarnaast het normale gen (zie onder). Het normale gen zorgt ervoor dat het benodigde enzym bij hen voldoende aangemaakt wordt. Een kind met de ziekte heeft twee afwijkende genen en mist het normale gen. Daardoor wordt het enzym niet of onvoldoende aangemaakt.

Autosomaal recessief
In elke cel van het lichaam is het erfelijke materiaal in tweevoud aanwezig en is verdeeld in chromosoomparen. Er zijn per cel 22 gelijke paren (autosomen), terwijl het 23e paar geslacht-bepalend is en verschilt tussen een vrouw, die twee X chromosomen heeft en een man die een X en een Y chromosoom heeft.

Deze stofwisselingsziekte erft ‘autosomaal recessief’ over. Autosomaal betekent dat het afwijkende gen op één van de 22 gewone chromosomen ligt. Zowel jongens als meisjes kunnen ziek zijn. Daarnaast is een afwijkend gen op een van de twee chromosomen ondergeschikt aan het normale gen op het andere chromosoom (recessief), die in dat geval compenseert. Dit gebeurt bij een “gezonde dragers”, die de ziekte dus niet zal krijgen. Er zijn dus twee afwijkende genen nodig om de ziekte te krijgen. Een kind met een stofwisselingsziekte heeft van allebei zijn ouders een afwijkend gen geërfd.

De ouders zijn niet ziek, maar zijn wel drager van het afwijkende gen. Daardoor hebben ze 25% kans (1 op 4) bij elke zwangerschap op een kind met de ziekte. Ook hebben ze 75% (3 op 4) kans op een kind dat niet ziek is. Daarvan zal 2/3, net als de ouders, gezonde drager zijn. Deze kinderen kunnen de ziekte alleen doorgeven als hun partner ook dezelfde afwijking heeft op zijn DNA.

Overige informatie

Omim nummer

Synoniemen:

Tyrosine hydroxylase deficiency
Segawa syndroom (wordt ook gebruikt voor een andere neutrotransmitter stoornis)
Infantiel parkinsonisme
L-Dopa responsieve dystonie

Meest gebruikte naam

Tyrosine hydroxylase deficiëntie

Zijn er leden met deze ziekte?

Er zijn 4 leden met ‘Tyrosine hydroxylase deficiëntie’ bij ons aangemeld.

Datum laatst bewerkt:

11 August 2014

Autorisatie door:

Prof.dr. F.A. Wijburg en dr. M.T. Van Maldegem

Disclaimer

Aan de ziekte-informatie kunnen geen rechten worden ontleend. De informatie is mogelijk niet op alle punten actueel, omdat de ontwikkelingen en inzichten snel kunnen gaan. VKS tracht de ziekte-informatie zo goed mogelijk actueel te houden.
Ervaringsverhalen zijn persoonlijke verhalen. De beschrijving van de ziekte en symptomen gelden voor deze persoon. Zoals voor veel erfelijke ziekten geldt, is er een behoorlijke variatie in ernst onder de patiënten. U kunt uit dit verhaal dan ook geen algemene conclusies trekken. Het verhaal geeft slechts een beeld hoe het leven met deze stofwisselingsziekte in de praktijk eruit kan zien.

Let op: U bent niet ingelogd. Als u inlogt, krijgt u aanvullende informatie.
Heeft u hulp nodig bij het inloggen?

Vond u deze informatie nuttig? Help ons dan om dit in stand te houden.

Reageren is niet mogelijk