Fumarase deficiëntie

Fumarase deficiëntie 

Inleiding

Fumarase deficiëntie is een zeldzame, erfelijke stofwisselingsziekte. Met 'stofwisseling' wordt het omzetten en verwerken van stoffen in ons lichaam bedoeld. Dat is nodig voor de opbouw van weefsels, zoals spieren botten en organen en voor het vrijmaken van energie. De stofwisseling vindt plaats in alle cellen van ons lichaam, waar enzymen hun werk doen. Als er iets mis is met een enzym, is de stofwisseling verstoord. Een bepaalde stof kan niet meer worden omgezet en hoopt zich op in de cel. Als dit tot klachten leidt, noemen we het een stofwisselingsziekte.

Energiestofwisseling
Je lichaam heeft energie nodig voor alles wat je doet: voor bewegen, denken en het laten kloppen van je hart. Die energie haalt het uit eten, of uit opgeslagen voorraden in spieren en vet. Maar de koolhydraten, vetten en eiwitten die we eten en opslaan, kunnen niet direct gebruikt worden. Ze moeten eerst omgezet worden in een energievorm waar de lichaamscellen mee uit de voeten kunnen. Die stof heet ATP en wordt gemaakt in de energiecentrales van je cellen: de mitochondriën.
De belangrijkste brandstof die het menselijk lichaam gebruikt, is glucose, uit koolhydraten en suikers. Glucose wordt in een heleboel kleine stappen afgebroken om het lichaam van energie te voorzien. In het eerste gedeelte van die kettingreactie wordt puryvaat gevormd. Deze stof kan op verschillende manieren verder verwerkt worden.
In de meeste organen wordt pyruvaat helemaal afgebroken en omgezet in energie. Dat gebeurt in de mitochondriën en er is zuurstof voor nodig. Maar sommige cellen hebben geen, of heel weinig mitochondriën, waardoor ze het pyruvaat maar gedeeltelijk kunnen afbreken, tot lactaat (melkzuur). Ook als er te weinig zuurstof beschikbaar is, wordt pyruvaat op deze manier afgebroken. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij een plotselinge, zeer zware inspanning: de spieren 'verzuren' door de productie van melkzuur.
De derde mogelijkheid is dat de cellen pyruvaat weer omzetten in glucose, zodat de hoeveelheid glucose in het bloed constant blijft. Dat is onder andere nodig voor een goed functioneren van de hersenen.

Verbranding in de mitochondriën
Het enzym pyruvaat dehydrogenase complex zorgt ervoor dat pyruvaat geschikt is om in de mitochondriën verder afgebroken te worden. Eigenlijk is het niet één enzym, maar een samenspel van meerdere enzymen. In alle onderdelen van het pyruvaat dehydrogenase complex kan iets mis zijn waardoor het enzymcomplex zijn werk niet kan doen. Daardoor kan pyruvaat niet gebruikt worden in de energiecentrales van de cel.
In de mitochondriën ondergaat pyruvaat een cyclus van reacties waarbij energie in de vorm van ATP vrijkomt. Ook bij al deze reacties zijn enzymen betrokken. Wanneer één van die enzymen niet werkt, wordt de reactieketen ergens onderbroken. Dit heeft allereerst tot gevolg dat de afbraak van pyruvaat minder energie oplevert dan bij gezonde mensen. Daarnaast kan het overschot aan bepaalde tussenproducten dat zo ontstaat, ook problemen opleveren.
In Nederland zijn patiënten bekend met een gebrek aan de volgende enzymen in de bovengenoemde reactieketen:
– 2-ketoglutaarzuur dehydrogenase (= alpha-ketoglutarate dehydrogenase??)
Fumarase
– Succinaat dehydrogenase

Omzetting van pyruvaat in lactaat
Met het enzym lactaat dehydrogenase kan pyruvaat omgezet worden in lactaat, maar het enzym zorgt ook voor het omgekeerde proces (dus omzetting van lactaat in pyruvaat). Hoewel lactaat eigenlijk een afvalproduct is, kan het daardoor dus hergebruikt worden. Dit gebeurt vooral in de lever.

Omzetting van pyruvaat in glucose
De omvorming van pyruvaat naar glucose is geen omkering van het proces waarbij glucose tot pyruvaat wordt afgebroken. De omzetting van pyruvaat naar glucose gebeurt voornamelijk in levercellen en niercellen. Het proces is nodig om te zorgen dat er voldoende suiker (glucose) in het bloed zit voor de hersenen en de spieren. Ook dit is weer een stapsgewijs proces, waar meerdere enzymen bij betrokken zijn. Een defect in één van die enzymen zorgt ervoor dat het proces stokt, vaak met een energiecrisis tot gevolg.
In de eerste stap zet het enzym pyruvaat carboxylase de stof pyruvaat om in oxaloacetate. Die laatste stof kan ook gebruikt worden in de hierboven beschreven reactiecyclus in de mitochondriën. Als er echter genoeg ATP is, wordt de stof gebruikt voor de vorming van nieuwe glucose. Bij de volgende stap in de glucosevorming is het enzym fosfoenolpyruvaatcarboxykinase betrokken. Na nog een tiental stappen wordt uiteindelijk glucose gevormd.

Overige informatie

Omim nummer

Meest gebruikte naam

Fumarase deficiëntie

Kenniskaarten:

Informatie voor kinderen:

stripalgemeen

Stripboek

Zijn er leden met deze ziekte?

Er zijn momenteel geen leden met ‘Fumarase deficiëntie’ bij ons aangemeld.

Datum laatst bewerkt:

24 January 2013

Disclaimer

Aan de ziekte-informatie kunnen geen rechten worden ontleend. De informatie is mogelijk niet op alle punten actueel, omdat de ontwikkelingen en inzichten snel kunnen gaan. VKS tracht de ziekte-informatie zo goed mogelijk actueel te houden.
Ervaringsverhalen zijn persoonlijke verhalen. De beschrijving van de ziekte en symptomen gelden voor deze persoon. Zoals voor veel erfelijke ziekten geldt, is er een behoorlijke variatie in ernst onder de patiënten. U kunt uit dit verhaal dan ook geen algemene conclusies trekken. Het verhaal geeft slechts een beeld hoe het leven met deze stofwisselingsziekte in de praktijk eruit kan zien.

Heeft u hulp nodig bij het inloggen?

Vond u deze informatie nuttig? Help ons dan om dit in stand te houden.

Reacties zijn gesloten.