Ziekte van Gaucher (glucocerebrosidase)

Categorie:

Sfingolipide metabolisme

Synoniemen:

Zie verschillende subtypen voor synoniemen.

Meest gebruikte naam:

Gaucher, ziekte van

Samenvatting:

De ziekte van Gaucher is een zeldzame, erfelijke stofwisselingsziekte. Met 'stofwisseling' wordt het omzetten en verwerken van stoffen in ons lichaam bedoeld. Bij de ziekte van Gaucher stapelt de stof glucocerebroside in de lysosomen in de cel. Dit kan verschillende klachten geven, zoals problemen met lever en milt en botproblemen. Er zijn verschillende vormen van de ziekte van Gaucher. Type 2 is de ernstigste vorm, waarbij kinderen al op zeer jonge leeftijd ziek worden, snel achteruitgaan en vroeg overlijden. Deze vorm is niet te behandelen. De milde vorm, type 1, kan zich op iedere leeftijd voordoen, maar treedt meestal pas op (jong)volwassen leeftijd op. Sinds enige tijd kunnen deze patiënten behandeld worden met enzymtherapie of substraatremmingstherapie, waardoor veel symptomen kunnen verdwijnen en hun leven normaler wordt. Type 3 patiënten zitten qua ernst tussen de eerste twee in.

Uit het blad 'Wisselstof':

Wisselstof juni 2011: Kort wetenschapsnieuws

Gaucher type I patiënten kunnen neurologische klachten hebben

Gaucher type 1 patiënten kunnen wel degelijk neurologische klachten hebben, zoals polyneuropathie en licht cognitieve achteruitgang. Op deze en andere conclusies promoveerde Marieke Biegstraaten op 20 mei aan de Universiteit van Amsterdam met haar proefschrift “Neurological aspects of Gaucher and Fabry disease”.

Gewoonlijk wordt bij de ziekte van Gaucher type I onderscheiden van type II en III door het ontbreken van neurologische complicaties. Door uitvoerig literatuuronderzoek kwam de onderzoeker erachter dat in totaal 34 neurologische diagnoses gesteld zijn in 75 patiënten gedurende een mediane follow-up van elf jaar. Op basis van deze bevindingen lijkt de term non-neuronopathische ziekte van Gaucher, die gebruikt wordt als synoniem van type I Gaucher, een onjuiste term. De onderzoeker stelt wel voor om het onderscheid in de drie types te houden, omdat de aard en ernst van neurologische ziekten in type I patiënten duidelijk verschillende van die van type II en type III patiënten. Polyneuropathie is onderdeel van Gaucher type I. Polyneuropathie betekent dat op meerdere plaatsen in het lichaam de zenuwen zijn aangedaan. Spieren en gevoel functioneren dan niet meer naar behoren. Bij een polyneuropathie is er een stoornis met name bij de uiteinden van de zenuwen en zijn óf alleen de sensorische (gevoels)zenuwen, óf alleen de motorische (bewegings)zenuwen, óf beide aangedaan. Ook bleken type I patiënten een licht afwijkend cognitief profiel te hebben, waarbij vooral een verminderde cognitieve snelheid gezien werd in vergelijking met gezonde controles. Gedurende het leven van Gaucher type I patiënten treden mogelijk toch lichte afwijkingen op in het centrale zenuwstelsel. De klinische betekenis hiervan is waarschijnlijk beperkt, aangezien deze patiëntengroep in de dagelijkse praktijk gewoonlijk geen cognitieve klachten rapporteert. Toch zouden de bevindingen over neurologische klachten bij Gaucher type I moeten leiden tot alertheid bij arts en patiënt, zodat klachten tijdig gediagnosticeerd en behandeld kunnen worden en waar mogelijk en nodig ondersteuning geboden kan worden.

De ziekte van Gaucher is een lysosomale stapelingsziekte. Momenteel zijn er meer dan 50 lysosomale stapelingsziekten bekend, waarvan de ernst zeer uiteenloopt. Sommige ziekten worden gekenmerkt door ernstige mentale retardatie met snel progressieve neurologische problemen en jong overlijden, terwijl andere nauwelijks een beperkte levensverwachting hebben. Toch kunnen er in de laatste groep ook neurologische complicaties optreden. Hoewel van minder ernstige aard dan mentale retardatie die in infantiele vormen wordt gevonden, zijn deze soms zeer hinderlijk en zelfs invaliderend. Dit proefschrift heeft bijgedragen aan een beter beeld van het spectrum van neurologische complicaties bij Gaucher type I, als wel de ernst en het beloop ervan.

Bron: proefschrift: Neurological aspects of Gaucher and Fabry disease -  Marieke Biegstraaten


September 2009: Kort Wetenschapsnieuws

Substraatreductietherapie en nieuwe enzymvervangingstherapie bij Gaucher

Midden juli werd in de online-editie van het tijdschrift Haematologica gepubliceerd over Spaanse ervaringen in de kliniek met substraatreductietherapie (SRT) met het medicijn Miglustat (Zavesca®) voor de ziekte van Gaucher. De onderzoekers concluderen dat effectiviteit en veiligheid van de behandeling met SRT, na stabilisatie met enzymvervangingstherapie (ERT), op langere termijn (tot 48 maanden) vergelijkbaar lijkt met alleen ERT. Van de studiepopulatie had 21% (6/28) in het begin van de therapie maagdarmklachten, die reageerden op een dieet met weinig koolhydraten. Voor één van de deelnemers in de studie waren de maagdarmklachten aanleiding om te stoppen met de behandeling. Uit een recent overzichtsartikel naar de veiligheid en bijwerkingen van Zavesca, gepubliceerd in het tijdschrift Pharmacoepidemiology and Drug Safety blijkt dat 29% van de patiënten stopt met Zavesca. Iets meer dan de helft stopte vanwege bijwerkingen, de andere helft om andere redenen die geen direct verband hadden met het middel en de studie. Zavesca is het enige geregistreerde alternatief voor de behandeling van de symptomen van de ziekte van Gaucher.

De resultaten van de eerste van de drie Fase III onderzoeken met enzymvervangingstherapie met Velaglucerase alfa van de firma Shire voor de ziekte van Gaucher type 1, zijn begin augustus bekend gemaakt.
Patiënten kregen 12 maanden lang eens in de twee weken het enzym via een infuus toegediend. Er werden twee concentraties enzym met elkaar vergeleken, nl. 45 U/kg en 60 U/kg lichaamsgewicht. Bij een dosering van 45 U/kg nam de grootte van de lever af en verbeterde het hemoglobinegehalte, de bloedplaatjes en de milt. Bij een dosering van 60 U/kg lichaamsgewicht waren de verbeteringen na 12 maanden behandeling nog duidelijker.
Daarnaast ondervonden patiënten geen ernstige bijwerkingen van velaglucerase alfa en bleek het medicijn veilig. In de VS is een behandelprotocol ontwikkeld en goedgekeurd door de FDA. Op basis van het protocol en wetgeving in de VS wil Shire het product gratis beschikbaar te maken voor Gaucher-patiënten met een arts, die volgens dit protocol gaat behandelen.
 

Datum laatst bewerkt:

2012-04-03 16:21:13

Ervaringsdeskundigen:

Leven met de ziekte van Gaucher- 1

Hallo mijn naam is René, ik ben 12 jaar en zit in groep 8 van de basisschool. Vanaf mijn vierde jaar weten mijn ouders dat ik de ziekte van Gaucher heb. Er zijn toen allemaal nare onderzoeken gedaan. Ik moest toen ook onder narcose in het Wilhelmina Kinderziekenhuis, maar daar weet ik gelukkig niets meer van.
In het begin moest ik ieder half jaar naar de kinderarts in het ziekenhuis voor controle. Ik voel me echter altijd goed en mijn buik groeide niet echt heel hard, dus ging ik later 1 maal per jaar. Er wordt dan ook bloed geprikt, wat ik niet zo heel leuk vind, maar het is zo voorbij en dan gaan we altijd wat drinken met iets lekkers.
Omdat mijn buik wel dikker is als van andere kinderen, werd ik vroeger wel eens gepest, nu niet meer. Maar ik heb dit jaar wel een spreekbeurt over mijn ziekte gehouden. Iedereen in de klas vond het heel duidelijk en ik heb er een 8+ voor gekregen.
Verder gaat het gelukkig heel goed met me. Ik heb een heleboel hobby’s en sport veel. ‘s Winters doe ik aan volleybal en dan zit ik in een pupillenteam met meisjes en jongens. We spelen op zaterdag dan wedstrijden. En 1 x in de week heb ik tennistraining, omdat ik ‘s zomers competitie speel. ‘s Zomers train ik 2 x in de week. En als het mooi weer is ga ik met vriendinnen of met mijn zussen of broer ook gewoon tennissen.
Verder heb ik een boel vriendinnen waar ik leuke dingen mee doe en naar muziek luister. Mijn kamer hangt vol met posters en plaatjes. Eigenlijk ben ik best wel druk en ik ben blij dat ik dit allemaal kan doen.

Leven met de ziekte van Gaucher- 2

Het is nu bijna een jaar geleden dat bij mij de ziekte van Gaucher werd vastgesteld. Hieraan is een lange weg van pijn, verdriet en onzekerheid voorafgegaan.
Het is allemaal heel plotseling begonnen met een hevige pijn in mijn rechter heup die uitstraalde naar mijn been. Hierdoor werd eerst aan een hernia gedacht, maar het werd al snel duidelijk dat het toch iets anders moest zijn. Er volgde een heel scala aan onderzoeken om de werkelijke oorzaak van de pijn boven tafel te krijgen. Dit lukte pas nadat er en botboring was gedaan, omdat er een plekje in mijn heup was gevonden en de artsen daar een heupreconstructie wilden toepassen. Hierdoor kwam aan het licht dat we te maken hadden met een stapelingsziekte en vermoedelijk de ziekte van Gaucher. Nadat de internist, waar ik naar doorgestuurd was, nog wat onderzoeken had gedaan stond de diagnose vast. Naar aanleiding hiervan ben ik naar het AMC (Academisch Medisch Centrum) in Amsterdam doorverwezen voor een verdere behandeling.

Toen we hoorden dat ik de ziekte van Gaucher heb, waren we aan de ene kant blij dat we nu eindelijk wisten wat er aan de hand was, maar aan de andere kant waren we toch wel bang voor wat er nu verder ging gebeuren. Tijdens het intake-gesprek in het AMC werd ons een heleboel duidelijk en na nog weer eens een reeks van onderzoeken mochten we met de enzymtherapie beginnen.
Toen we de eerste keer de spullen hiervoor bij de apotheek ophaalden, hebben we wel even vreemd gekeken dat er zoveel bij kwam kijken. Er moest zelfs een kast gemaakt worden om alles in op te bergen. We moesten de eerste 3 keer onder toezicht van een arts de enzymen toedienen en dat was gelukkig mogelijk in ons eigen ziekenhuis. Na 4 keer konden we het op eigen krachten thuis proberen; mijn vrouw en ik prikken nu om de beurt.
Na 3 maanden enzymtherapie ben ik weer voorzichtig gaan werken en op dit moment werk ik weer voor 100%, maar het zware werk dat ik voorheen deed is niet meer mogelijk. Hiermee wordt op de werkvloer gelukkig wel rekening gehouden. Vergeleken met een jaar geleden gaat het nu een stuk beter met me en door de enzymtherapie ben ik 10 kilo aangekomen! Hierdoor zie ik er een stuk beter uit, want ik was altijd heel mager.
Er zijn echter nog wel periodes waarbij ik toch weer pijn in mijn heup en rug heb, waardoor ik moeilijkheden heb met lopen en niet kan functioneren zoals ik zou willen. Met name voor mijn gezin vind ik dit vervelend, want zij moeten zich toch vaak aan mij aanpassen.
Gelukkig hebben we in de afgelopen jaren veel steun gekregen van vrienden en bekenden, want het was geen makkelijke tijd. Toch heb ik veel vertrouwen in de toekomst en ben ik blij dat, toen bij mij de diagnose ‘ziekte van Gaucher’ werd gesteld er een medicijn voorhanden was; veel medepatiënten hebben het een hele tijd zonder moeten stellen.
 
 

Let op: U bent niet ingelogd. U mist mogelijk informatie. Ga terug naar ziekte-informatie en log in om de volledige tekst te bekijken.