Haltia-Santavuori CLN1 (infantiele NCL)

Categorie:

Neuronale Ceroid Lipofuscinose (CLN)

Synoniemen:

Ziekte van Santavuori-Haltia
Ceroid Lipofuscinosis, neuronal type 1
CLN1
Infantiele Neuronale Ceroid Lipofuscinosis

Variant: Hagberg Santavuori

Meest gebruikte naam:

Haltia-Santavuori (NCL1 / CLN1 / infantiele NCL)

Samenvatting:

De ziekte van Haltia-Santavuori (NCL1) is een zeldzame, erfelijke stofwisselingsziekte. Met 'stofwisseling' wordt het omzetten en verwerken van stoffen in ons lichaam bedoeld. Dat is nodig voor de opbouw van weefsels, zoals spieren botten en organen en voor het vrijmaken van energie. De Stofwisseling vindt plaats in alle cellen van ons lichaam, waar enzymen hun werk doen. Als er iets mis is met een enzym, is de stofwisseling verstoord. Een bepaalde stof kan niet meer worden omgezet en hoopt zich op in de cel. Als dit tot klachten leidt, noemen we het een stofwisselingsziekte.
De ziekte van Haltia-Santavuori wordt ook wel infantiele NCL (INCL) genoemd. Kinderen met deze vorm krijgen hun eerste symptomen vanaf dat ze ongeveer een jaar oud zijn. Door de snelheid waarmee hun ziekteverschijnselen verergeren, worden ze meestal niet ouder dan twaalf jaar.

Uit het blad 'Wisselstof':

Wisselstof september 2010: Informatie

Onderzoek biedt hoop
Laatste ontwikkelingen op NCL gebied

Op de tweejaarlijkse dag voor ouders van kinderen met de infantiele en laat-infantiele vormen van NCl geeft  Riet Niezen, arts voor verstandelijk gehandicapten bij het NCL expertisecentrum, vaak een update van het onderzoek bij NCL-ziektes dat wereldwijd plaatsvindt. De laatste jaren zijn er voor de infantiele en laat-infantiele vorm een aantal ontwikkelingen geweest op het gebied van therapeutisch onderzoek.

Stamcel- en gentherapie
In de VS hebben de eerste onderzoeken plaatsgevonden naar stamceltransplantatie en gentransplantatie. Er is een eerste fase onderzoek gedaan bij kinderen met de infantiele en laat-infantiele vorm om donorstamcellen via injecties door de schedel direct in de hersenen te brengen. Hierbij bleek de techniek veilig en hoewel de zes onderzochte kinderen al in een gematigd of gevorderd stadium van de ziekte waren, bleek er enig positief effect te zijn.
In ongeveer dezelfde periode is er een eerste fase onderzoek gedaan naar gentherapie bij de laat-infantiele vorm. Hierbij wordt het gezonde gen ingebouwd in een onschadelijk gemaakt virus, bijv. een gewoon verkoudheidsvirus. Dit virus wordt dan op verschillende plaatsen direct in de hersenen ingebracht en kan daar goed functionerend enzym maken. In dit onderzoek blijkt ook, dat de methode veilig is. Het lijkt ook effectief, hoewel dit nog verder onderzocht moet worden, omdat een groot deel van de kinderen ook in dit onderzoek al verder in het ziekteproces was en de opzet van het onderzoek niet gericht was op het meten van de effectiviteit, maar op het vaststellen van de veiligheid van de methode.
Beide onderzoeken zijn nu afgerond en recent is subsidie toegekend, die een begin van vervolgonderzoek voor gentherapie mogelijk maakt. Ouders in de VS hebben ook een project gestart om een vervolg op de gentherapie mogelijk te maken.

Medicijnen
Cystagon is een medicijn dat de stapeling in de cellen doet afnemen. Er loopt al enige jaren een onderzoek. Recent is er ook een subsidie toegekend om dit onderzoek verder af te ronden.

Enzymvervangende therapie
De ontbrekende enzymen bij de infantiele en juveniele vormen zijn bekend, dus enzymvervangende therapie ligt voor de hand. Het probleem is echter, dat het enzym niet in de hersenen terecht kan komen, omdat het niet door de zogenaamde bloedhersenbarrière, een extra bescherming tussen bloedvaten en hersenen kan. Deze barrière is een natuurlijk veiligheidsmechanisme om te voorkomen, dat er schadelijke stoffen en bacteriën in de hersenen komen. Deze belemmert echter ook het enzym. Nu is recent aangetoond, dat
de cellen van de bloedvaten in het hersenweefsel bij muizen met NCL veranderd zijn. Van deze verandering hebben de onderzoekers gebruik gemaakt om in de bloedvatcellen van zieke muizen een gezond gen te brengen, dat het goede enzym maakt. Het blijkt dat dit goede enzym naar de hersencellen getransporteerd wordt. Het gevolg blijkt positief: de stapeling in de hersencellen verdwijnt en het functioneren van de muizen verbetert. Het gen kan via het bloed toegediend worden. Deze techniek van gentherapie is minder belastend dan toediening via de hersenen. Het is nog niet zover dat een onderzoek bij mensen kan worden gedaan, maar er is subsidie voor de start van een vervolgonderzoek.

DNA therapie
Een mogelijkheid om direct de fout in het DNA te herstellen, zodat het gen weer voor een goed enzym kan coderen, is natuurlijk de meest fundamentele therapie voor NCL. Bij bepaalde kleine mutaties (stopmutaties) is daar recent onderzoek naar gedaan, bijv. bij de spierdystrofie van Duchenne. Zo’n stopmutatie belemmert het aflezen van de gehele gencode. Er wordt dan een te klein, dus niet goed functionerend enzym gemaakt. Een bepaald medicijn kan ervoor zorgen, dat er een overbrugging plaatsvindt van de stop en dat de code geheel kan worden afgelezen met als resultaat een redelijk tot goed functionerend enzym. Er wordt een onderzoek gestart om deze techniek ook bij stopmutaties bij de infantiele NCl te testen. 

Riet Niezen

Datum laatst bewerkt:

2012-04-03 16:21:13

Let op: U bent niet ingelogd. U mist mogelijk informatie. Ga terug naar ziekte-informatie en log in om de volledige tekst te bekijken.